دانشگاه با دور تند دوره کارشناسی در جهان 3 ساله است در ایران چند سال؟
جاویدانی: در ماه های اخیر کاهش سنوات تحصیلی یکی از محورهای اصلی صحبت های مسئولان بوده است. مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی با بررسی تجربیات 8 کشور، راهکارهای کاهش طول دوره تحصیل در ایران را عرضه کرده است.
به گزارش جاویدانی به نقل از خبر آنلاین، یکی از چالش های اصلی آموزش عالی ایران، تاخیر در ورود دانش آموختگان به بازار کار است. مسیری که در خیلی از کشورها تا اوائل دهه بیست زندگی طی می شود، در ایران گاهی تا آستانه ۳۰ سالگی طول می کشد. این یعنی بهترین سالیان عمر یک جوان به جای سپری شدن در بازار کار، در پیچ و خم نظام آموزشی و سرفصل های دروس تکراری سپری می شود.
ایسنا در خبری نوشت: خیلی از نظام های پیشرو آموزش عالی در جهان بسمت بهینه سازی و کوتاه کردن دوره های تحصیلی استاندارد همراه با حفظ و حتی ارتقاء کیفیت آموزشی و تربیتی حرکت کرده اند؛ اما در ایران مدت دوره های تحصیل بدون تغییر باقیمانده است.
در ماه های اخیر وزیر علوم بر لزوم کاهش طول تحصیل تأکید کرده و موضوع کاهش طول دوره های تحصیلی را به عنوان یک لزوم در جهت افزایش کارآمدی و اثربخشی نظام آموزش عالی مطرح کرده است. اما پرسش اصلی این است: چرا تحصیل در ایران این قدر طولانی است و آیا می توان بدون افت کیفیت، این مسیر را کوتاه تر کرد؟
چرا تحصیل در ایران طولانی است؟
ر ایران عواملی همچون ساختار کم انعطاف برنامه های درسی، دروس تکراری، ضعف در هدایت تحصیلی، مشکلات اقتصادی که دانشجو را بسمت اشتغال پاره وقت سوق می دهد؛ از عوامل اصلی طولانی شدن سنوات به حساب می آید.
این روند، برای خانواده ها به مفهوم تحمیل هزینه های شهریه، مسکن، خورد و خوراک در سالیان اضافی تحصیل است و در سطح کلان هم موجب تحمیل هزینه های سنگین به دانشگاه ها و محروم شدن اقتصاد کشور از نیروی کار متخصص و جوان می شود.
تجربیات جهانی برای کاهش طول دوره تحصیل
رکز پژوهش های مجلس با بررسی تجربیات ۸ کشور آلمان، فرانسه، مالزی، هند، بریتانیا، هلند، کانادا و استرالیا؛ ۳۵ راهکار اجرائی را برای بهینه کردن طول دوره های تحصیلی شناسایی کرده است.
بررسی تجربیات ۸ کشور پیشرو نشان داده است که خیلی از نظام های پیشروی آموزش عالی در جهان، سال هاست بسمت کوتاه تر و کارآمدتر کردن دوره های تحصیلی حرکت کرده اند.
در اروپا، کشورهایی مانند آلمان، فرانسه و هلند با اجرای «فرآیند بولونیا»، ساختار آموزش عالی خودرا بازطراحی کردند. نتیجه این تحول، تثبیت دوره سه ساله برای کارشناسی و ایجاد نظامی استاندارد و قابل مقایسه در سطح بین المللی بود. در این کشورها با استقرار ساختار سه چرخه ای (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری)، دوره کارشناسی را به سه سال (۱۸۰ واحد) کاهش داده اند.
در کشورهای بریتانیا، استرالیا و کانادا دوره های شتاب دهنده را معرفی کرده اند و با حذف تعطیلات طولانی بین نیم سالی دوره ها را به دو تا سه سال کم می کنند.
هند با نگاهی متفاوت، نظام «مدرک پلکانی» را پیاده کرده است که دانشجو پس از سال اول «گواهی»، سال دوم «دیپلم» و سال سوم «مدرک کارشناسی» می گیرد. در این مدل دانشجو می تواند در هر مرحله از تحصیل، با یک مدرک معتبر وارد بازار کار شود و در صورت تمایل، بعداً به دانشگاه بازگردد.
در مالزی هم تمرکز بر «به رسمیت شناختن آموخته های قبلی» است. به این معنا که مهارت های تجربی یا کاری دانشجو (چه از تحصیلات گذشته و چه از تجربه کار) به جای واحدهای درسی پذیرفته می شود تا دوره تحصیلی کوتاه تر شود. تمرکز بر یادگیری مبتنی بر نتیجه و مهارت محوری، همراه با حفظ انعطاف پذیری برای رشته های پیچیده از خصوصیت های متمایز این الگو است.
نقشه راهی برای تحول در دانشگاه های ایران
زارش مرکز پژوهش های مجلس با بررسی تجربیات ۸ کشور منتخب ۳۵ راهکار برای کاهش طول دوره تحصیل شناسایی کرده که تعدادی از آنها را می توان برای ایران پیشنهاد کرد.
استقلال دانشگاه ها؛ نسخه واحد برای همه ممنوع
کی از محورهای کلیدی، افزایش استقلال دانشگاه ها است. به این معنا که هر دانشگاه، متناسب با ماموریت و ظرفیت خود، در رابطه با طول دوره و محتوای آموزشی تصمیم بگیرد؛ چونکه نمی توان برای دانشگاه شریف و یک دانشگاه کوچک در منطقه ای محروم یک نسخه واحد پیچید. این تفویض اختیار به دانشگاه امکان می دهد با درنظر گرفتن ماهیت رشته، نیازهای بازار کار منطقه و استانداردهای ملی، طول دوره و محتوای آموزشی را به شکلی طراحی کند که در عین حفظ کیفیت و جامعیت آموزشی، از اتلاف زمان و منابع جلوگیری شود.
سبک سازی بار سنگین سرفصل ها
کی از متهمان اصلی طولانی شدن تحصیل، دروس تکراری و غیرضروری است. در گزارش مرکز پژوهش های مجلس پیشنهاد شده که با بازبینی اساسی در برنامه های درسی سرفصل ها سبک تر شوند. چونکه حذف دروس تکراری یا غیرضروری می تواند زمینه ساز کاهش طول دوره تحصیلی با تأکید بر محتوای اصلی و مهارت های پایه و مورد نیاز دوره های آموزشی شود.
در این مسیر، تدوین چارچوب ملی صلاحیت های آموزش عالی ایران با الگوبرداری از تجارب موفق کشورهایی مانند مالزی و استرالیا که در آن نتایج یادگیری مورد انتظار در هر مقطع بطور شفاف تعریف شده باشد، لازم است.
استقرار سامانه یکپارچه انتقال واحد
اهکار دیگر ایجاد سامانه ملی یکپارچه انتقال واحدهای درسی است. این سیستم به دانشجویان اجازه می دهد بدون اتلاف زمان، بین دانشگاه ها جابه جا شوند و از باردیگر کاری در گذراندن دروس جلوگیری شود.
این سامانه باید شامل بانک اطلاعاتی واحدهای درسی معادل، سازوکار خودکار بررسی تطابق دروس و سامانه ثبت دروس مشترک باشد. هم زمان، با استقرار سامانه مشاوره تحصیلی هوشمند، نقشه راه تحصیلی شخصی سازی شده برای هر دانشجو، طراحی و با تضمین عرضه بموقع دروس اصلی و مدیریت ظرفیت، امکان پیمودن بهینه مسیر تحصیلی فراهم می شود. این راهکار با کاهش فرایندهای اداری و حذف باردیگر کاری ها، زمینه تحصیل بدون وقفه و بموقع دانشجویان را در تمام کشور بوجود می آورد.
به رسمیت شناختن دوره های فشرده
اجرای نظام سه نیم ساله در دانشگاه ها و رسمیت بخشیدن به دوره های فشرده و تسریع شده برای دانشجویان مستعد، مشابه الگوی موفق بریتانیا و استرالیا، امکان فارغ التحصیلی زودتر از موعد را فراهم می آورد. این راهکار باید با توسعه زیرساخت های آموزش ترکیبی (حضوری و برخط) و به رسمیت شناختن آموخته های قبلی بوسیله دوره های کارآموزی، گواهینامه های حرفه ای و آزمون های سنجش صلاحیت تکمیل شود تا هر دانشجو بتواند متناسب با سرعت یادگیری و شرایط فردی خود مسیر تحصیلی را بپیماید.
تقویت پیوند با صنعت
در سطحی عمیق تر، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و حرکت بسمت تامین مالی مبتنی بر عملکرد، دانشگاه ها را بسمت خروجی محوری و کاهش زمان تحصیل سوق می دهد. این اقدام بوسیله اجبار به گذراندن کارآموزی های هدفمند در طول دوره تحصیل و مشارکت نهادهای صنعتی در بازبینی برنامه های درسی، به کاستن از دروس صرفا نظری و کاهش فاصله مهارتی فارغ التحصیلان با بازار کار کمک می نماید.
استقرار سیستم «مدرک پلکانی»
طراحی نظام مدرک پلکانی مشابه هند، به شکلی که دانشجو بعد از گذراندن دو تا سه سال اولیه (حدود ۹۰ واحد) موفق به دریافت گواهی صلاحیت حرفه ای شده و درصورت تمایل، با یک وقفه کوتاه به بازار کار وارد شود. سپس در فرصت مناسب، با بازگشت به دانشگاه و گذراندن واحدهای باقیمانده، مدرک کارشناسی کامل را دریافت کند. این طرح خصوصاً برای دانشجویان شاغل یا دارای محدودیت مالی بسیار کارآمد خواهد بود.
فرصت تحصیلی تابستانی بین دانشگاهی
برگزاری دوره های فشرده تابستانی با همکاری چند دانشگاه در منطقه که دانشجویان بتوانند دروس معوق خودرا در این دوره ها بگذرانند، می تواند به عنوان یک راهکار پیشنهاد شود. این طرح خصوصاً برای دروس عمومی و پایه که در همه دانشگاه ها مشترک اند، بسیار مؤثر خواهد بود و مانع از طولانی شدن تحصیل به سبب برخورد با ظرفیت پر در دانشگاه مبدأ می شود.
طراحی مسیرهای تحصیلی متنوع برای استعدادهای درخشان
طراحی مسیرهای ویژه برای دانشجویان ممتاز که امکان گذراندن واحدهای بیشتر در هر نیمسال، شرکت در دوره های فشرده و انجام پروژه های تحقیقاتی به جای دروس اختیاری را فراهم می آورد. این دانشجویان می توانند با حفظ کیفیت آموزشی، دوره کارشناسی را در بازه ای کوتاه تر (برای مثال ۲.۵ سال) به پایان برسانند.
این راه حل ها و پیشنهادهای ارایه شده ارکان یک سامانه تحول یکپارچه آموزش عالی هستند و به شکل زنجیره به هم پیوسته اند. این مجموعه هم افزا می تواند به کوتاه تر شدن دوره تحصیل، افزایش بهره وری و ارتقاء کیفیت آموزش عالی منجر شود.
با وجود اینکه کاهش طول دوره تحصیل به ضرورتی برای افزایش بهره وری تبدیل گشته است، این مسیر بدون چالش نیست. کوتاه کردن زمان تحصیل، اگر با بازبینی عمیق در کیفیت آموزش همراه نباشد، می تواند به افت سطح علمی منجر شود.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب